Onze Informatie - Franse taal

De Fransen zijn trots op hun taal en wat taalkennis geeft je een aardige voorsprong. We vertellen op deze bladzijde wat over de oorsprong en helpen een handje met bepaalde valkuilen:

Maar niet overal in Frankrijk wordt uitsluitend Frans gesproken. Er zijn ook enkele minderheidstalen. Meer op de volgende bladzijde.

En hoe moet je nu eigenlijk de naam van onze website interpreteren? Er zijn meerdere mogelijkheden...

Op onze website vind je diverse ABC's:
 
Oorsprong
 
 Ons huis staat dicht bij het drie-dialecten punt van Frankrijk. Het Bourbonnais wat hier wordt gesproken is dan ook een mengelmoes van dialecten.
Frans is een Romeinse taal die zijn oorsprong vindt in het gesproken Latijns. Er zijn drie hoofddialecten: Langue d'oïl (in het noorden), Langue d'oc (in het zuiden) en Franco-provençal (in het oosten). De eerste twee benamingen zijn afgeleid van de uitspraak van het woordje oui (ja). Vanuit deze drie hoofddialecten zijn tientallen andere dialecten ontstaan. Er zijn er nu nog zo'n 70.
De Franse taal heeft veel invloed gehad van de immigratie vanuit Noord-Afrika, maar er zijn ook vele leenwoorden uit het Engels, franglais genaamd, en ook een paar uit het Nederlands. Met name de scheepvaart deed zijn bijdrage: "havre" (haven) en "nord, sud, est, ouest" (de windrichtingen).

Soms worden leenwoorden ook weer teruggegeven. Wij gebruiken het Franse woord "boulevard", dat zijn oorsprong in het Nederlandse woord "bolwerk" heeft en "mannequin" komt van het Vlaamse woord voor paspop or knaapje (kleerhanger): "manneken". Een ander voorbeeld is "gedroogde kruiden", wat in het Frans "drogue" is ("drug" in het Engels) en in het Nederlands weer terug kwam, onder andere in het woord "drogist". En "vouwstoel" verbasterde in "fauteuil", wat wij weer leenden van de Fransen.

Iedere taal heeft ook zijn valkuilen. Hier zijn er een paar... 

Geslacht

In het Frans is een woord ofwel mannelijk of vrouwelijk. Het is in veel gevallen een kwestie van simpelweg uit het hoofd leren, want er bestaat niet altijd een regel. Het geslacht kan ook tot verwarring leiden, want sommige woorden bestaan mannelijk en vrouwelijk, bijvoorbeeld:

  • "le poêle" (de kachel) en "la poêle" (de koekenpan)
  • "le vase" (de vaas) en "la vase" (de modder).
  • "le moule" (de mal) en "la moule" (de mossel)
  • "le voile" (mist, nevel of sluier) en "la voile" (dekmantel, zeilsport)

Ook kijkt de Franse grammatica naar het geslacht van het zelfstandig naamwoord en niet van het onderwerp. Als ik het in het Frans over de vader van mijn vrouw heb ("haar vader"), zeg je in het Frans "son père", wat letterlijk vertaald "zijn vader" betekent.

Accenten

Accenten geven aan hoe een woord wordt uitgesproken en zijn verplicht (op kleine letters).

Het accent aigu ´ kan alleen op de letter E voorkomen. Aan het begin van een woord betekent het vaak dat er in het verleden een S achter stond, zoals in étable.

Het accent grave `komt voor op de A, E, of U. Op de A en U dient het om een onderscheid te maken met identieke woorden, zoals in "ou" (of) en "où" (waar).

Het accent circonflexe ^ komt voor op de  A, E, I, O, en U. Het geeft aan dat er vroeger een S achter de letter stond, zoals in "fête" (feest). Ook wordt het wel gebruikt om onderscheid te maken, bijvoorbeeld in "du" (samevoeging van de + le) en "dû" (voltooid deelwoord van devoir).

Het accent tréma ¨ komt voor op de E, I, of U en wordt gebruikt wanneer twee opeenvolgende klinkers moeten worden uitgesproken, zoals in naïve.

De cédille ¸ komt alleen bij de letter C voor. Het betekent dat de C niet hard, maar zacht moet worden uitgesproken, zoals in garçon. Maar de C-cédille komt nooit voor een E of I, want in dat geval heeft de C altijd een S-klank, denk maar aan centre.

Hebben en zijn

Hoewel être letterlijk "zijn" betekent, zijn er tientallen Franse uitdrukkingen die het werkwoord avoir (hebben) gebruiken. Ook wordt in sommige gevallen het werkwoord faire gebruikt. Het is koud - Il fait froid.
Het is gewoon een kwestie van uit het hoofd leren...

Samenvoegingen

In het Frans zijn samenvoegingen verplicht. Waneer een kort woord (zoals: je, me, te, le, la, of ne) wordt gevolgd door een woord dat met een klinker of een stomme H ("H muet") begint, moet je de laatste letter vervangen door een apostrophe en vervalt de spatie tussen de woorden: "le ami" schrijf je zo: l'ami. Het gebeurt nooit bij medeklinkers, met uitzondering van de stomme H.

De woorden "de" en "le" (van de/het) worden altijd samengevoegd tot "du" en de woorden "à" en "le" (naar de/het) worden altijd samengevoegd tot "au". Dit gebeurt ook in plaatsnamen. Als je in Le Puy bent, zeg je "au Puy".

Je / U

De Engelsen maken helemaal geen onderscheid, maar de Fransen zijn meer strikt in het onderscheid tussen je en u.

  • Tu is de familiare vorm. Het toont informaliteit en geeft aan dat je dicht bij iemand staat. Je gebruikt het wanneer je spreekt met een vriend, collega, familielid, kind of dier.
  • Vous is de formele manier en ook de meervoudsvorm. Het toont respect en houdt en bepaalde afstand. Gebruik altijd vous wanneer je iemand niet zo goed kent, bij een ouder iemand of bij een belangrijk persoon.
Thuis

Het Franse woord voor huis is "maison". In het Nederlands kunnen we het woordje thuis in allerlei zinsvormen gebruiken, maar in het Frans is dat wat moeilijker. Letterlijk vertaald zegt de Fransman bij jezelf.

  • Ik ben thuis (bij mijzelf) - Je suis chez moi
  • Jij bent thuis (bij jouzelf) - Tu est chez toi
  • Hij is thuis (bij zichzelf) - Il est chez lui
  • Zij is thuis (bij haarzelf) - Elle est chez elle
  • Wij zijn thuis (bij onszelf) - Nous sommes chez nous
  • Jullie zijn thuis (bij jezelf) - Vous êtes chez vois
  • Zij zijn thuis (bij hunzelf) - Ils sont chez eux
Dagen en maanden

Ochtend, voormiddag, namiddag, avond: matin, avant-midi, après-midi, soir (12 uur 's middags is midi en middernacht is minuit)
Van maandag tot zondag gaat zo: lundi, mardi, mercredi, jeudi, vendredi, samedi, dimanche.
Van janauri to december: janvier, février, mars, avril, mai, juin, juillet, aout, septembre, octobre, novembre, décembre.

Afkortingen

Fransen zijn zo dol op afkortingen dat ik een aparte bladzijde aan dit fenomeen besteed.
Afkortingen die je in advertenties voor woningen kunt aantreffen vind je hier.

Frans klinkende woorden

In het Nederlands hebben we diverse woorden die Frans lijken te zijn. Soms bestaan ze niet in het Frans of hebben ze een andere betekenis. Een paar voorbeelden van deze zogenaamde "valse vrienden":

  • canne is geen "kan" maar een "stok"
  • cent betekent niet "cent" maar "honderd"; cent is centime
  • chagrin is geen chagrijn, maar "verdriet"
  • chat heeft niets met chatten te maken, want dat doet een "kat" niet
  • circulation kan ook "verkeer" betekenen
  • coffre is geen koffer, maar een "kluis" of "baggageruimte". Ook de "kofferbak" van de auto wordt "coffre" genoemd.
  • coin heef niets met het Engelse woord coin (munt) te maken; het is een "hoek". Een munt is een "jeton" of een "pièce".
  • comment betekent "hoe"; geen commentaar!
  • computer lijkt een mooi Frans woord, maar het juiste woord is "ordinateur"
  • de conducteur knipt geen kaartjes, maar is de "bestuurder" of "machinist"
  • courant is geen krant, maar betekent "(electrische) stroom" of "stroming" of "gewoon, alledaags" of "gebruikelijk"; een krant is een journal
  • dans betekent binnen
  • fond heeft niets met eten te maken, het is de "vloer, bodem" of "achtergrond"
  • four is een "oven"
  • garderobe betekent "kledingkast"
  • glace is geen "glas" maar "spiegel" of "ijs", glas is verre of vitre
  • infusion is geen "infuus", maar "thee"
  • je betekent "ik"
  • lac is geen "lak" maar een "meer"
  • lever betekent optillen
  • location is niet "locatie" maar "huur"
  • mer is geen "meer" maar een "zee"
  • milieu betekent "midden" of "onderwereld", het juiste woord is environnement
  • occasion kan ook "gelegenheid" betekenen
  • orange betekent oranje, maar ook sinasappel
  • ordinair heeft wel dezelfde betekenis, maar is veel minder negatief dan in het Nederlands. Het betekent "gewoontjes".
  • pain is geen Engelse "pijn", maar een Frans "brood"
  • perron is een "bordes"
  • plein is wel het juiste woord voor vol
  • quartier is geen "kwartier" in de tijdsbetekenis, maar een "buurt" of een "stadswijk"
  • rein moet je in het Nederlands achterstevoren lezen: "nier"
  • une reine is een koningin
  • son is "geluid", maar het kan ook "zijn" of "haar" betekenen.
  • timbre kan op geluid betrekking hebben, maar kan ook een "postzegel" zijn
  • tom-pouce is geen gebakje, maar een "dwerg"
  • travailler heeft niets met het Engelse "reizen" te maken, maar betekent "werken"
  • uit een trombone komt weinig geluid, of maak jij muziek op een paperclip?
  • vent betekent "wind"
  • een vis koop je niet bij de visboer; het is een "schroef"; een Franse vis heet poisson
  • vol betekent niet "gevuld" maar "vlucht" of "diefstal"
  • en een spelletje Jeu-de-boules heet in het Frans pétanque
Tellen

Veel niet-Franstaligen hebben moeite met de Franse getallen. De getallen 11 tot en met 16 hebben een eigen naam, terwijl wij bij veertien alweer terug zijn bij het benoemen van het tiental. Vooral tussen 70 en 99 is het niet gemakkelijk. Na 69 blijft de Franstalige doortellen met het tiental zestig tot 80 bereikt is. Daarvoor hebben ze ook geen naam gevonden en zeggen ze 4x20. Dat vinden ze zo leuk dat ze bij negentig ook maar blijven doortellen. Bij de 100 is de lol eraf.

Hier zijn de namen van getallen, maar eerst een kleine oefening. Hoe zeg je 72.498? Het antwoord staat onder de tabel.

0 zéro   10 dix   20 vingt   60 soixante   80 quatre-vingts   1,000 mille
1 un   11 onze   21 vingt et un   61 soixante et un   81 quatre-vingt-un   2,000 deux mille
2 deux   12 douze   22 vingt-deux   62 soixante-deux   82 quatre-vingt-deux      
3 trois   13 treize                        
4 quatre   14 quatorze   30 trente   70 soixante-dix   90 quatre-vingt-dix   1,000,000 un million
5 cinq   15 quinze         71 soixante et onze   91 quatre-vingt-onze   2,000,000 deux millions
6 six   16 seize   40 quarante   72 soixante-douze            
7 sept   17 dix-sept               100 cent   miljard un milliard
8 huit   18 dix-huit   50 cinquante         200 deux cents      
9 neuf   19 dix-neuf                        

En 72.498 zeg je zo: soixante-douze mille quatre cent quatre-vingt-dix-huit.

Spellen

Met spellen van letters kom je misschien in het Frans nog wel uit de voeten, anders helpt deze site je. Maar loop je vast, dan is hier het spellingsalfabet:

In het Nederlands:

Anna Bernard Cornelis Dirk Eduard Ferdinand Gerard Hendrik Izaäk Jan Karel Lodewijk Marie Nico Otto Pieter Quotiënt Rudolf Simon Theodoor Utrecht Victor Willem Xantippe Ypsilon Zaandam

In het Frans:

Anatole Berthe Célestin Désiré Eugène Francois Gaston Henri Irina Joseph Klébert Louis Marcel Nicolas Oscar Pierre Quintal Raoul Suzanne Thérèse Ursule Victor William Xavier Yvonne Z

Symbolen

Hoe vertel je een Fransman jouw emailadres... Dat heb ik vroeger nooit op school geleerd. Hier zijn de belangrijkste symbolen:

. un point punt
, une virgule komma
: les deux points, un deux-points dubbele punt
; un point-virgule punt-komma
' une apostrophe apostrof
! un point d'exclamation uitroepteken
? un point d'interrogation vraagteken
- un trait d'union (verbindings)streepje
_ un underscore, un souligné liggend streepje
/ une barre oblique, trait oblique, un slash schuine streep
\ une barre oblique inverse, un anti slash backslash
° un symbole du degré graadteken
( ) parenthèses (f) haakjes
[  ] crochets (droits) (m) rechte haakjes
{ } accolades (f) accolades
& une esperluette, un et commercial, un et anglais ampersant, en-teken
< un signe inférieur kleiner dan
> un signe supérieur groter dan
* un astérisque asterisk, sterretje
# un dièse nummerteken, hekje
$ un (signe du) dollar dollarteken
@ un aroba, un arobas, un A commercial apestaart
En or entre guillemets, parenthèses, etc. = Tussen haakjes, enzovoort.
Ouvrir, fermer les guillemets, les parenthèses, etc. = Haakje openen, haakje sluiten, enzovoort.

Ons emailadres in het Frans: "jeandeaux arobas allez trait d'union allier point com". Je vindt het op onze  Contact  pagina.

Heb je de smaak te pakken, kijk dan eens op Educatieweb Frans.

Bourbonnais
Zoals al eerder gezegd: Bourbonnais is het dialect dat gesproken wordt in onze streek, net ten noorden van het overlappingsgebied van de hoofddialecten Langues d'oïl en Langues d'oc. De overlapping wordt Croissant (kruising) genoemd. Op diverse Franstalige websites kun je meer informatie vinden over het dialect. Ik vond deze informatie hier.